TEZA O POKOJU
Caral i argument za miastem, które nigdy nie prowadziło wojen
Bez murów, bez broni i bez rannych szkieletów — dowody oraz istotne zastrzeżenia stojące za najodważniejszą tezą archeologii na temat pierwszego miasta obu Ameryk.
Zobacz wycieczki do Caral na GetYourGuide ↗Czego dekady wykopalisk nie zdołały odnaleźć
Po ponad trzydziestu latach wykopalisk na terenie piramid, placów i dzielnic mieszkalnych Caral, archeolodzy pod kierownictwem Ruth Shady donoszą o braku, który stał się równie znaczący jak każde znalezisko: brak murów obronnych, brak broni przeznaczonej do walki z innymi ludźmi oraz brak szczątków szkieletowych noszących ślady urazów związanych ze zorganizowaną przemocą. Dla monumentalnej cywilizacji o tym wieku i skali takie połączenie jest niezwykłe — większość wczesnych złożonych społeczeństw na świecie wykazuje przynajmniej pewne archeologiczne dowody konfliktów, zanim zaczyna budować na taką skalę.
Argument z nieobecności, starannie skonstruowany
Archeolodzy zazwyczaj podchodzą ostrożnie do twierdzeń opartych na tym, czego brakuje, a nie na tym, co znaleziono, ponieważ brak dowodów nie jest automatycznym dowodem na brak wojen. Jednak wzorzec w Caral utrzymuje się w miarę odkopywania kolejnych części doliny Supe i pojawia się także w innych ośrodkach kultury Norte Chico, nie tylko w jednym stanowisku. Badacze skłaniający się ku interpretacji „cywilizacji bez wojen” argumentują, że elita Caral utrzymywała władzę poprzez religię, festiwale, muzykę oraz kontrolę handlu i irygacji, a nie siłę – choć to, jak daleko można posunąć ten wniosek, pozostaje przedmiotem żywej dyskusji wśród specjalistów.
Fletty Anfiteatro
Wśród znalezisk najczęściej przywoływanych na poparcie tezy o ceremonialnym, kooperacyjnym społeczeństwie znajdują się 32 flety wyrzeźbione z kości skrzydeł kondorów i pelikanów, odkryte w Świątyni Amfiteatru wraz z kornetami wykonanymi z kości jelenia i lamy. Ich liczba i koncentracja w jednej przestrzeni ceremonialnej sugerują skoordynowane, grupowe muzykowanie — prawdopodobnie podczas świąt, procesji lub rytualnych przedstawień — a nie instrumenty należące do poszczególnych gospodarstw domowych, co wskazuje na wspólnotowy, świąteczny wymiar życia publicznego w Caral, którego zwietrzała kamienna architektura sama w sobie nie oddaje w pełni dzisiejszemu zwiedzającemu.
Starszy niż Inków sznur z węzłami
W Caral odnaleziono również kipu — przyrząd ze skręconych bawełnianych sznurów, znany przede wszystkim z imperium Inków, ponad cztery tysiące lat później — wśród skarbów ofiarnych obok tkanin i wiązek włókien. Należy ono do najstarszych tego typu obiektów, jakie kiedykolwiek zarejestrowano w Andach, przesuwając początki tej tradycji wiązanych sznurów na sam początek andyjskiej cywilizacji. Jego dokładna funkcja pozostaje niejasna; w przeciwieństwie do późniejszych kipu Inków, które zapisywały dane liczbowe i administracyjne, to mogło służyć celom ceremonialnym lub symbolicznym, a nie rachunkowym.
Żadnej ceramiki.
Dopisz jeszcze jedną nieobecność do tej listy: Caral zostało zbudowane i zamieszkane, zanim ceramika dotarła w tę część Peru, co sytuuje je w okresie, który archeolodzy nazywają późnym preceramikiem. Jego mieszkańcy przechowywali i przygotowywali żywność w tykwach, tkaninach i plecionych pojemnikach zamiast w wypalanych glinianych naczyniach — to wskazówka, która pozwoliła Ruth Shady po raz pierwszy podejrzewać, że stanowisko jest starsze, niż ktokolwiek przypuszczał. Wszystko razem wzięte: brak broni, brak fortyfikacji i brak ceramiki szkicuje społeczeństwo, które zdaje się inwestować swoją energię w monumenty, handel i rytuały, a nie w materialne oznaki konfliktu.